در خوابهاى شوريده است بايد دانست كه خواب وقتى صحيح است كه منازعى در بين نباشد مثل اينكه عطش مفرط بر انسان غالب باشد و الّا نفس ناطقه و روح انسانى و طبيعت كه قوّه مدبّره بدن انسانيست متوجّه بدفع خستگى و عوارض بر معده مىباشند لذا اگر در اين بين خوابى ديد قهرا آب خواهد بود و يا اينكه ترس بر خوابيده غلبه نكرده باشد و الّا قوّه متخيّله در اين صورت غالب و صور خياليه را در حسّ مشترك جلوه داده بر اشكال واقعى و حقيقى نفس غلبه و سبقت خواهد گرفت و يا در حال بحران كه جنگ با مرض است با طبيعت نباشد و الّا همه نوع خوابهاى ترسناك و خيالات و اصوات در خواب و بيدارى كه هذيانش گويند براى مريض ظاهر خواهد شد پس اين‌گونه خواب را در مرضى هذيان و در غير مريض اضغاث و احلام مىگويند يعنى خوابهاى شوريده و از براى هريك از اين‌گونه خواب مثال ديگرى مىزنيم . وقتى شبها در باغ تنها مىخوابيدم يك شب در موقع خواب در پشت بام عمارت بودم خيال كردم كه در موقع خواب احتمال دارد از پنجره و در دزدى داخل شود و درحالىكه در خوابم بر من حمله كند و صدمهء جانى بزند همين‌كه صورت اين خيال بحسّ مشترك جاى گرفت چون بخواب رفتم عينا همين را بخواب ديدم تكانى بر من عارض شده از خواب بيدار شدم و نيز وقتى به مرض ذات الجنب مبتلا بودم بمحض اينكه حال چرت بر من غالب مىشد مىديدم اشخاصى در مقابل من جمع شده مشغول بتار زدن و آواز خواندنند چون خودم را تكان مىدادم چرت مرتفع و بعدا حسّ مىكردم صداهاى آواز منتقل بصداى دوّى و طنين گوش من گرديد پس اين خواب از بخارات حادثه در سر و آن آوازها همان صداهاى خود گوش بوده كه از حبس بخارات